YouTube’da Sağlık Mesajlarının Pazarlanması: Türkçe ve İngilizce Kanalların Karşılaştırmalı İçerik Analizi
Author :
Abstract
Bu araştırma, YouTube platformunda sağlık profesyoneli olmayan içerik üreticilerinin sağlık mesajlarını nasıl sunduklarını ve bu içeriklerin pazarlama stratejileriyle nasıl ilişkilendiğini incelemektedir. Türkçe ve İngilizce yayın yapan toplam 60 kanal (her dilden 30) betimsel ve karşılaştırmalı nitel içerik analizi yöntemiyle değerlendirilmiştir. Kanallar; abone sayısı, görüntülenme oranı, video sayısı ve konu temaları gibi değişkenler açısından; videolar ise başlık, beğeni sayısı, içerik teması gibi değişkenler bakımından incelenmiştir. Sağlık temalı içerikler, tıp literatüründeki güncel bulgularla karşılaştırılmıştır. Veri toplama süreci, YouTube’un açık istatistikleri ve kanal meta verilerinin manuel kodlanması yoluyla Temmuz–Eylül 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Kodlama süreci iki araştırmacı tarafından bağımsız olarak gerçekleştirilmiştir (Cohen’s Kappa güvenirlik katsayısı: 0,87). Veriler, frekans dağılımları, yüzde analizleri ve ortalama değerler gibi tanımlayıcı istatistiklerle değerlendirilmiştir. Bulgular, sağlık profesyoneli olmayan fenomenlerin içeriklerinde yüksek ticari yönelim ve bilimsel temelden uzak iddiaların yoğun olduğunu göstermektedir. Her iki dil grubunda da en yaygın temalar beslenme ve gıda destekleri, bitkisel sağlık çözümleri ve genel yaşam tarzı önerileridir. Türkçe içerikler “doğal şifa” ve “mucizevi çözüm” vurgusuna odaklanırken, İngilizce içerikler “fitness”, “detoks” ve “anti-aging” temalarıyla daha küresel bir dil kullanmaktadır. Bulgular, izlenme oranı yüksek videolarda abartılı, hızlı sonuç vaat eden iddiaların öne çıktığını, bu içeriklerin çoğunun yanlış bilgilendirme potansiyeli taşıdığını ortaya koymuştur. YouTube’daki sağlık içeriklerinin popülerlik–bilimsellik dengesinin zayıf olduğu, fenomenlerin kişisel deneyim ve otantiklik vurgusuyla tüketici davranışlarını etkilediği belirlenmiştir. Yapılan araştırma sonucunda dijital sağlık iletişiminde güvenilirliği ve etik sorumluluğu artırmaya yönelik adımlar önerilmektedir. Sağlık kurumları, fenomenlerle iş birliği yaparak doğrulanmış bilgilerin yayılımını desteklemelidir. YouTube gibi platformlar, algoritmalarında içerik doğruluğu kriterlerini öne çıkarmalıdır. Tüketicilerin dijital sağlık okuryazarlığı geliştirilmeli; izleyiciler iddiaları sorgulama becerisine sahip olmalıdır. İçerik üreticilerine yönelik eğitimler, etik beyan, bilimsel doğruluk ve kaynak kullanımı konularında güçlendirilmelidir.
Keywords
Abstract
This research examines how non-health professional content creators present health messages on the YouTube platform and how these contents relate to marketing strategies. A total of 60 channels (30 in each language) broadcasting in Turkish and English were evaluated using descriptive and comparative qualitative content analysis methods. Channels were examined in terms of variables such as subscriber count, view rate, number of videos, and topic themes; videos were analyzed based on variables like title, number of likes, and content theme. Health-themed content was compared with current findings in medical literature. The data collection process was conducted between July and September 2025 through YouTube's open statistics and manual coding
of channel metadata. The coding process was carried out independently by two researchers (Cohen's Kappa reliability coefficient: 0.87). Data were evaluated using descriptive statistics such as frequency distributions, percentage analyses, and mean values. Findings show that non-health professional influencers' content has a high commercial orientation and is rich in claims lacking scientific basis. The most common themes in both language groups are nutrition and food supplements, herbal health solutions, and general lifestyle recommendations. While Turkish content focuses on emphasizing "natural healing" and "miraculous solutions," English content uses a more global language with themes of "fitness," "detox," and "anti-aging." The findings revealed that videos with high view rates feature exaggerated claims promising quick results, and most of this content has the potential for misinformation. It was determined that health content on YouTube has a weak balance between popularity and scientific validity, and influencers affect consumer behavior through emphasis on personal experience and authenticity. As a result of the research, steps are suggested to increase reliability and ethical responsibility in digital health communication. Health institutions should support the dissemination of verified information by collaborating with influencers. Platforms like YouTube should prioritize content accuracy criteria in their algorithms. Consumers' digital health literacy should be improved; viewers should have the ability to question claims. Training for content creators should be strengthened in terms of ethical declaration, scientific accuracy, and use of sources.
