Author :
Abstract
Amaç: Bu çalışma, Hakemler İçin Maslach Tükenmişlik Envanteri’ni (MBIR) Türkçe’ye uyarlamayı ve bir futbol hakemi örneklemi üzerinde geçerlilik ve güvenilirlik analizleri yaparak psikometrik özelliklerini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma ayrıca, hakem tükenmişliğini çok boyutlu bir bakış açısıyla ele alarak; tükenmişlik ile çeşitli demografik, mesleki ve çevresel değişkenler arasındaki ilişkiyi futbol kulüplerinin bakış açısıyla incelemektedir.
Metot: MBIR, orijinal Maslach Tükenmişlik Envanteri'nin hakemlerin futbol paydaşlarına yönelik tutum ve davranışlarını yansıtacak şekilde uyarlanmasıyla bir veri toplama aracı olarak geliştirilmiştir. Ölçeğin geçerliliğini değerlendirmek amacıyla, 238 futbol hakeminden toplanan verilerle açıklayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri yapılmıştır. Sonuçlar MBIR'ın tükenmişlik riski taşıyan hakemlerin değerlendirilmesinde kabul edilebilir düzeyde geçerlilik ve güvenilirlik kanıtı sunduğunu göstermektedir. Tükenmişlik düzeylerindeki farklılıklar; söz konusu değişkenlerle ilişkili olarak parametrik olmayan testler ve Ki-kare (χ²) testi kullanılarak analiz edilmiştir.
Bulgular: Antrenörlerin ve kulüp yetkililerinin sosyal medya paylaşımlarının tükenmişliğin üç alt boyutuyla ilişkili olduğunu ve hakemliğin bireyin asıl mesleğiyle çatıştığı durumlarda tükenmişlik düzeylerinin önemli ölçüde arttığını ortaya koymaktadır. Bu sonuçlar, birden fazla mesleki rol üstlenmenin psikolojik yükü artırdığını göstererek Rol Çatışması Teorisi’ni desteklemektedir.
Sonuç: Çalışma, hakem tükenmişliğinin yalnızca bireysel faktörlerle değil, aynı zamanda yapısal ve sosyal etkilerle de şekillendiği sonucuna varmaktadır. Bu doğrultuda, risk altındaki hakemlerin belirlenmesi için mesleğe özgü ölçeklerin geliştirilmesi ve futbol kuruluşlarının hakemlerin psikolojik dayanıklılığını güçlendirmeye yönelik politikaları desteklemesi önerilmektedir.
Keywords
Abstract
Objective: This study aims to adapt the Maslach Burnout Inventory for Referees (MBIR) into Turkish and evaluate its psychometric properties through validity and reliability analyses on a sample of football referees. The research also examines referee burnout from a multidimensional perspective, exploring its relationships with various demographic, professional and environmental variables from the perspective of football clubs.
Methods: The MBIR was developed by adapting the original Maslach Burnout Inventory to reflect referees’ attitudes and behaviours toward football stakeholders. Using data collected from 238 football referees, exploratory and confirmatory factor analyses were conducted to evaluate the scale’s validity. The results indicate that the MBIR provides acceptable evidence of validity and reliability for assessing referees at risk of burnout. Differences in burnout levels were analyzed using non-parametric tests and the Chi-squared (χ²) test.
Results: The findings reveal that social media posts by coaches and club officials are associated with the three sub-dimensions of burnout and that burnout levels significantly increase when refereeing conflicts with the individual’s primary occupation. These results support Role Conflict Theory, demonstrating that holding multiple professional roles increases psychological burden.
Conclusion: The study concludes that referee burnout is shaped not only by individual but also by structural and social influences. Consequently, it is recommended that profession-specific scales be developed to identify at-risk referees and that football organizations implement policies to strengthen referees’ psychological resilience.
