Zihinsel Dayanıklılığın İyilik Durumu Üzerindeki Etkisi: Fiziksel Aktivitenin Düzenleyici (Moderatör) Rolü
Author :
Abstract
Amaç: Bu araştırma, üniversite öğrencilerinin zihinsel dayanıklılık düzeylerinin iyilik halleri üzerindeki etkisini incelemeyi ve bu etkide fiziksel aktivite düzeyinin düzenleyici rolünü değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın temel amacı, bireysel psikolojik kaynaklar (zihinsel dayanıklılık) ile davranışsal alışkanlıklar (fiziksel aktivite) arasındaki karşılıklı etkilerin psikolojik iyilik hali üzerindeki katkısını bütüncül bir model aracılığıyla ortaya koymaktır. Literatürde sıklıkla bağımsız olarak değerlendirilen bu değişkenler, bu çalışmada ilk kez aynı yapısal çerçevede test edilerek spor psikolojisi alanına hem kuramsal hem de yöntemsel düzeyde özgün bir katkı sunmaktadır.
Yöntemler: İlişkisel tarama modeliyle desenlenen araştırmaya, Türkiye’den 535 üniversite öğrencisi (Kadın = %70.8, Erkek = %29.2) araştırmaya katılmıştır. Veriler, Fiziksel Aktivite Ölçeği, Zihinsel Dayanıklılık Ölçeği ve İyilik Durumu Ölçeği kullanılarak yüz yüze anket yöntemiyle toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 28.0 ve Hayes’in PROCESS Makrosu (Model 1) ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Analizler sonucunda, zihinsel dayanıklılığın iyilik hali üzerinde anlamlı ve pozitif bir etki yarattığı (β = .44, p < .001) saptanmıştır. Buna ek olarak, fiziksel aktivite düzeyinin bu etkide anlamlı bir düzenleyici rol oynadığı (β = .13, p < .01) belirlenmiştir. Özellikle yüksek fiziksel aktivite düzeyine sahip bireylerde, zihinsel dayanıklılığın iyilik haline etkisinin daha güçlü olduğu görülmüştür.
Sonuç: Bu bulgular, genç bireylerin psikolojik iyilik hallerini artırmada zihinsel ve davranışsal bileşenlerin etkileşimli biçimde değerlendirilmesi gerektiğine işaret etmektedir. Araştırma, spor ve pozitif psikoloji alanlarında çok düzeyli modeller geliştirmek isteyen araştırmacılar ve uygulayıcılar için önemli kavramsal açılımlar sunmaktadır.
Keywords
Abstract
Objective: This study aims to examine the effect of university students’ levels of mental toughness on their psychological well-being and to evaluate the moderating role of physical activity levels in this effect. The primary objective of the research is to explore the contribution of the interaction between individual psychological resources (mental toughness) and behavioral habits (physical activity) to psychological well-being through a comprehensive model. Unlike previous studies that have often evaluated these variables independently, this study is one of the first to test them within a unified structural framework, thereby offering both theoretical and methodological contributions to the field of sport psychology.
Methods: The study, designed using a correlational survey model, included 535 university students from Türkiye (Female = 70.8%, Male = 29.2%). Data was collected through face-to-face surveys using the Physical Activity Scale, the Mental Toughness Scale, and the Well-Being Scale. The data were analyzed using SPSS 28.0 and Hayes’ PROCESS Macro (Model 1).
Results: The results revealed that mental toughness had a significant and positive effect on psychological well-being (β = .44, p < .001). Furthermore, physical activity level was found to have a significant moderate role in this effect (β = .13, p < .01). Specifically, among individuals with higher levels of physical activity, the effect of mental toughness on well-being was found to be stronger.
Conclusion: These findings highlight the importance of evaluating cognitive and behavioral components interactively when promoting psychological well-being in young adults. The study provides valuable conceptual insights for researchers and practitioners aiming to develop multi-level models in the domains of sport and positive psychology.
